Het ABC van de Rioleringen

Met dit document willen we je wegwijs maken in het rioleringsverhaal

  1. Wat is een gescheiden rioolstelsel?
  2. Waarom een gescheiden rioolstelsel?
  3. Er gebeuren rioleringswerken in mijn straat. Ben ik verplicht om op mijn privaat domein een gescheiden afvoer naar het openbaar domein te voorzien?
  4. Kan ik op financiële steun rekenen?
  5. Moeten er ingrepen gebeuren op privaat domein?
  6. Komt er in elke straat in Oostkamp een gescheiden rioolstelsel?
  7. Wat is de doorlooptijd van een rioleringsproject?
  8. Valt de volledige projectkost ten laste van de gemeente?
  9. Wat is de stand van zaken van waterzuivering in Oostkamp?
  10. Waar zijn er zuiveringsinstallaties in Oostkamp?
  11. Afkoppelingswerken niet in kader van rioleringswerken, maar op eigen initiatief of in kader van een omgevingsvergunning.

Wat is een gescheiden rioolstelsel?

Een gescheiden rioolstelsel is een rioolstelsel dat huishoudelijk afvalwater en regenwater gescheiden van elkaar afvoert.

  • Afvalwater is afkomstig van toilet, wc, bad, wasmachine, vaatwas, ...
  • Regenwater is afkomstig van dak, oprit, terras, …

Het afvalwater gaat via de vuilwaterriool naar een zuiveringsinstallatie waar het na zuiveren afgevoerd wordt naar de plaatselijke waterlopen.

De afvoer van het regenwater gebeurt volgens de ladder van Lansink. Zie afbeelding. 

De Ladder van Lansink bepaalt de voorkeur in volgorde van milieuvriendelijkheid:

  1. Hergebruik
  2. Infiltratie op eigen terrein
  3. Aansluiting op gracht
  4. Aansluiting op riolering

Waarom een gescheiden rioolstelsel?

Het is een Europese verplichting.
Alle Europese lidstaten moeten ervoor zorgen dat de waterkwaliteit van hun waterlopen verbetert. Het afvalwater moet dus eerst gezuiverd worden vooraleer het afgevoerd wordt. In België is dit een bevoegdheid van de gewesten, dus in Vlaanderen is het Vlaams Gewest bevoegd. Zij doen beroep op Aquafin voor de bouw van de waterzuiveringsinstallaties.

Geen regenwater in de waterzuiveringsinstallatie.
Een zuiveringsinstallatie werkt op basis van levende organismen die zich voeden met het afval uit het water. Dus hoe vuiler het water, hoe meer ze zich kunnen voeden, hoe meer ze zich zullen voortplanten en hoe beter dus hun zuiverende werking.

Voorkomen van wateroverlast en grondwaterpeil doen stijgen.
De weersomstandigheden worden extremer, zowel in droogte als in neerslag.

  • Lange droogteperiodes zorgen voor een dalende grondwatertafel, met als gevolg een mogelijk tekort aan drinkwater. We moeten het regenwater dus zoveel mogelijk ter plaatse laten insijpelen. Dit kan ondermeer door aanleg van grachten.
    Een klassieke gracht is gericht op vlotte waterafvoer naar beken, rivieren en kanalen. Een buffergracht moet het regenwater vertraagd afvoeren en de impact van hevige regenval op die manier bufferen.
    Een infiltratiegracht heeft niet zozeer een transport- of afvoerfunctie maar is erop gericht het water vast te houden en te laten infiltreren in de bodem.
  • Wanneer het regenwater via een rioolbuis naar de waterlopen afgevoerd wordt, is bij hevige regenbuien de kans op wateroverlast groot. Er komt namelijk tegen een hoge snelheid een grote hoeveelheid regenwater in de grachten. Naast infiltreren waar mogelijk en maximaal vermijden van overbodige verharding is vertraagde afvoer dus de boodschap.

Er gebeuren rioleringswerken in mijn straat. Ben ik verplicht om op mijn privaat domein een gescheiden afvoer naar het openbaar domein te voorzien?

Ja.


Kan ik op financiële steun rekenen?

Ja. Omdat de gemeente vindt dat die verplichte investering niet volledig ten laste van de eigenaar gelegd kan worden, komt de gemeente hierin sterk tussen.

  • Regenwaterput waarop minstens 1 kraan én wc of wasmachine is aangesloten en die niet verplicht werd via bouwvergunning: 500 euro
  • Bovengrondse infiltratie, bv. een wadi: 250 euro
  • Ondergrondse infiltratie: 200 euro
  • Groendak: 25 euro/m², max. 1.000 euro
  • Ontharding: 5 euro/m², min. 10m² en max. 200 euro

Wanneer een eigenaar niet kan aansluiten op de riolering, maar verplicht wordt een IBA te steken, kan de eigenaar instappen in het collectief aanbod van de gemeente tot het plaatsen en onderhouden van een IBA. De gemeente neemt hierbij het grootste deel van de aankoop (zo’n 8.000 euro) en het onderhoud ervan op zich. De eigenaar betaalt een forfaitaire aansluitingsvergoeding van 1.000 euro exclusief btw en indexering aan de gemeente.’


Moeten er ingrepen gebeuren op privaat domein?

In de meeste gevallen wel. De eigenaars worden dan begeleid door een afkoppelingsdeskundige die instaat voor de opmaak van een volwaardig technisch afkoppelingsplan. Dus eigenlijk een studie van A tot Z.

Deze ondersteuning is gratis.


Komt er in elke straat in Oostkamp een gescheiden rioolstelsel?

Neen. Sommige gebouwen liggen te ver om een aansluiting op de riolering te voorzien. Met name in landelijk gebied komt dit voor. Ook in de toekomst zal men op zo’n locaties geen riool aanleggen, maar moeten de eigenaars zelf hun afvalwater zuiveren met een IBA, een Individuele Behandeling Afvalwater. In dit geval kan de eigenaar instappen in het collectief aanbod van de gemeente tot het plaatsen en onderhouden van een IBA. De gemeente neemt hierbij het grootste deel van de aankoop (zo’n 8.000 euro) en het onderhoud ervan op zich. De eigenaar betaalt een forfaitaire aansluitingsvergoeding van 1.000 euro exclusief btw en indexering aan de gemeente.

Waar een riolering komt en waar een IBA ligt vast in plannen opgemaakt door de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM):

  1. Het zoneringsplan.
    Dit plan bepaalt de locaties: waar in Vlaanderen komt een gescheiden riolering en waar moet een IBA komen.
  2. Het Gebiedsdekkend UitvoeringsPlan (GUP).
    Dit plan bouwt verder op het zoneringsplan en bepaalt de prioriteiten: binnen welke termijn moeten de rioleringsprojecten en IBA’s aangelegd worden. Dit gebeurt op basis van ecologische en economische factoren, waarbij de kostprijs en de milieu-impact van het project belangrijk zijn. De GUP’s worden elke 6 jaar volledig herzien. De huidige plannen gelden vanaf maart 2016.

Men kan beide plannen raadplegen op www.vmm.be/data/zonering-en-uitvoeringsplan.


Wat is de doorlooptijd van een rioleringsproject?

Dat is afhankelijk van dossier tot dossier. Er is dus niet één ‘one-size-fits-all-termijn’.

Hoe dan ook gaat er bij elk rioleringsdossier een uitgebreid voorbereidend traject vooraf aan uitvoering. Heel wat zaken moeten daarbij in kaart gebracht worden:

  • Technische studie rond water: waar welke riolering aanleggen, welke knelpunten op vlak van wateroverlast moeten aandacht krijgen, waar moeten we met open grachten werken, en welke capaciteit hebben die grachten dan nodig,…
  • Waar zijn grondinnames op privaat domein nodig om de werken uit te kunnen voeren? Opmetingsplannen maken, schattingsverslag opvragen, eigenaars informeren en overeenkomsten met hen afsluiten, worst case de onteigeningsprocedure doorlopen,…
  • Hoe moet de nieuwe straat eruit zien? Welke knelpunten op vlak van verkeersveiligheid kunnen/moeten mee aangepakt worden?
  • Moeten er natuurcompensatiemaatregelen getroffen worden?
  • De nodige vergunningen aanvragen
  • Afstemmen met de diverse nutsmaatschappijen rond mogelijke conflicten met hun kabels en leidingen
  • Een aanbestedingsdossier opmaken en een aannemer aanstellen
  • De praktische uitvoering van de werken vastleggen: werktermijn, fasering, hinder.
  • Als rode draad: vanaf opstart tot en met uitvoering van de werken inzetten op degelijke communicatie en inspraak (en aan die inspraak ook de nodige opvolging geven).

Reken erop dat bij een rioleringswerk tussen opstart van het voorbereidend traject en start van de werken standaard minstens 3-4 jaar verloopt. Afhankelijk van de complexiteit van het dossier of van onvoorziene factoren kan de voorbereiding (veel) langer duren.

De uitvoeringstermijn van de werken is volledig afhankelijk van complexiteit en omvang van het projectgebied, en van eventuele onvoorziene factoren.


Valt de volledige projectkost ten laste van de gemeente?

Neen. De gemeente kan bij rioleringswerken vaak een beroep doen op subsidiëring door de Vlaamse overheid, maar dit is niet altijd het geval. De gemeente moet een aanvraag indienen bij de VMM. Vlaanderen beslist dan in functie van de prioriteiten en op basis van haar budgettaire mogelijkheden aan welke aanvragen een positief gevolg wordt gegeven (opname op een gewestelijk investeringsprogramma, GIP).

De gemeente zal de subsidie pas volledig uitbetaald krijgen als:

  • De rioleringswerken volledig uitgevoerd zijn – de gemeente moet immers een eindafrekeningsdossier kunnen indienen.
  • Alle afkoppelingen van private eigendommen in de projectzone uitgevoerd en conform gekeurd zijn.

Wat is de stand van zaken van waterzuivering in Oostkamp?

Een stand van zaken wordt gegeven op basis van 3 indicatoren:

  1. De rioleringsgraad
    = verhouding van het aantal inwoners aangesloten op riolering t.o.v. totaal aantal inwoners. Hierbij wordt geen rekening gehouden met naar waar de riolering afwatert; dit kan naar een afwaartse gracht zijn of de riolering ligt klaar om in een ander project aan te sluiten op een zuiveringsinstallatie.
  2. De zuiveringsgraad
    = verhouding van het aantal inwoners aangesloten op waterzuivering t.o.v. totaal aantal inwoners. Dit gaat dus over afvalwater dat effectief de waterzuiveringsinstallaties bereikt en gezuiverd wordt. In deze statistieken wordt nog geen rekening gehouden met IBA’s.
  3. De aansluitingsgraad
    = toont aan welke fractie van de verwachte aansluitingen op de zuiveringsinstallaties al gerealiseerd is.

IBA's (= Individuele Behandeling Afvalwater) zijn hierin niet meegerekend als zijnde gerioleerd of gezuiverd. Er kan dus geen rioleringsgraad en zuiveringsgraad van 100% bekomen worden.

Vertaald naar Oostkamp betekent dit:

  1. Rioleringsgraad:
    in 2020: 81 %
    in 2024: 84,6 %
    Uiteindelijke doelstelling: 96,92 %
  2. Zuiveringsgraad:
    in 2020: 80 %
    In 2024: 82,8 %
    Uiteindelijke doelstelling: 91,10 %

Oostkamp heeft al heel wat inspanningen geleverd, want deze cijfers zijn best goed als je de vergelijking maakt met gelijkaardige gemeenten. Maar we zijn er nog niet. Daarom blijven we inzetten op gerichte investeringen in riolering, met de professionele ondersteuning van Aquafin.

Deze legislatuur (tot 2024) focussen we op drie belangrijke rioleringsprojecten:

  • Een omvangrijk project in Baliebrugge, waar we zowel in de dorpskern als in de landelijke omgeving tussen Baliebrugge en Zwevezele riolering aanleggen en het regenwater afkoppelen van de vuilwaterriool. Streeftiming 2022-2023.
  • De aanleg van een gescheiden rioolstelsel en het regenwater afkoppelen van de vuilwaterriool in de Sijslostraat, als onderdeel van een fietspadendossier. Streeftiming 2022-2023.
  • De aanleg van een gescheiden rioolstelsel en het regenwater afkoppelen van de vuilwaterriool in de ruime omgeving van de Erkegemstraat en Gevaartsestraat. Dit project is een vervolg op de werken die nu uitgevoerd zijn in de stationsomgeving n.a.v. de aanleg van het 3de en 4de spoor. Streeftiming 2024-2025.

De gemeente denkt toekomstgericht, want waterbeleid loopt uiteraard verder dan de huidige legislatuur.

Daarom brengen we nu al in kaart welke projecten we in de legislatuur 2024-2030 willen uitvoeren. Om de projecten goed te kunnen definiëren en afbakenen, baseren we ons op het zoneringsplan en op de prioritering zoals ze in het GUP (Gebiedsdekkend UitvoeringsPlan) wordt vastgelegd, maar ook op prioriteiten die zich aandienen op vlak van wegenis en verkeersveiligheid. Op basis van die oefening zal het bestuur keuzes maken, en zullen we in de loop van deze legislatuur de nodige studietrajecten opstarten voor rioleringsinvesteringen in de volgende legislatuur.


Waar zijn er zuiveringsinstallaties in Oostkamp?

  • Ruddervoorde, De Leiteweg
  • Baliebrugge, Vrijgeweidestraat
  • Hertsberge, Proosdijstraat
  • Afvalwater van Oostkamp zelf wordt hoofdzakelijk gezuiverd in de waterzuiveringsinstallatie van Brugge.

Afkoppelingswerken niet in kader van rioleringswerken, maar op eigen initiatief of in kader van een omgevingsvergunning.

Ben ik verplicht om op mijn privaat domein een gescheiden afvoer naar het openbaar domein te voorzien?

Bij grondige verbouwingen/nieuwbouw: ja. Bij vergunningsaanvragen is de gewestelijke hemelwaterverordening de basis om te bepalen hoe de waterhuishouding op privaat terrein moet worden opgevat. Ook in die verordening is de Ladder van Lansink een belangrijk basisprincipe.

Kan ik op financiële steun rekenen?

Deze tussenkomst is niet van toepassing op verplichtingen die in een omgevingsvergunning opgelegd worden.

Moeten er ingrepen gebeuren op privaat domein?

In de meeste gevallen wel. De eigenaars worden dan begeleid door een afkoppelingsdeskundige. Bij afkoppelingswerken op eigen initiatief, niet opgelegd in een omgevingsvergunning, is er ook begeleiding door een afkoppelingsdeskundige mogelijk maar dan beperkter. Dan wordt een richtinggevend advies in grote lijnen gegeven – bijvoorbeeld over de mogelijkheden op vlak van infiltratie. We helpen de bewoner dus op weg.

Praktisch

Wonen & omgeving: dienst Publieke Ruimte (groen, water, verkeer, wegen)

OostCampus, wonen & omgeving, loket 4

Siemenslaan 1
8020 Oostkamp

tel.050 819 880
fax050 552 408
openbarewerken@oostkamp.be groen@oostkamp.be mobiliteit@oostkamp.be visitekaartje
LCP